Dedikodular, Gerçekler ve Şiirler

Edmund White, Rimbaud: Bir Âsinin Çifte Yaşamı’nda (…) Rimbaud’nun özel hayatına odaklanarak biyografisini yazmış. Yeri geldiğinde de eserlerine değinip onların çözümlemelerini yapmayı ihmal etmemiş.

(…)

Rimbaud’nun yaşamı ile ilgili birçok efsane yaratıldığını biliyoruz. Edmund White bunların doğruluğunu da belgelerle sorguluyor. Rimbaud’nun Afrika’dayken “silah kaçakçılığı, esir tüccarlığı yaptığı” iddiasını Enid Starkie, 1938’de yayımladığı biyografide ortaya atmış. White, bu iddiaların Rimbaud’nun o dönemde yazdığı mektuplardaki ifadelerinin aşırı yorumu olduğunu kanıtlıyor. Rimbaud, ev işlerinde çalıştırmak üzere iki köle aradığını belirtiyor mektubunda; Starkie bunu köle ticareti olarak yorumluyor. Aynı şekilde tamamen yasal yapılan ve zamanında o bölg~lerde yaygın olan silah ticaretini de silah kaçakçılığı olarak anlamış Starkie.

Rimbaud’nun Komün’e desteği, Verlaine ile ilişkilerinin boyutları, Paris’te sanat çevrelerinde nasıl karşılandığı, yaşarken şiirlerinin neden ilgi görmediği ve neden kendi olanakları dışında basılma şansı bulmadığı gibi konulara da değiniyor White. Rimbaud’un son nefesinde kız kardeşine ne söylediğini de öğrenmek mümkün. Gençliğinde dine, özellikle Katalik Kilisesi’ne saldıran Rimbaud’nun ölürken Katolikliğe döndüğü hakkında veriler var ama “Ölürken, son nefesinde Arapça ‘Allah Kerim’ demiştir” tezini kanıtlayacak veri yok.

Edmund White’ın Rimbaud biyografisi 186 sayfalık hacmiyle kısa, öz ama ayrıntıları ince ince işlemiş, her cümlesini belgelerle denetlemiş bir biyografın

. titizliğini yansıtıyor. Çok akıcı, merak ve keyifle okunan, bilinmedik yeni bilgiler de veren bir çalışma çıkmış ortaya. Kitabın çevirisini şair Cem Uzungüneş yapmış. Iyi bir çeviri. Tek eleştirim kitapta yer alan Rimbaud’nun, Verlaine’nin şiirlerinin Fransızcadan değil de Ingilizceden çevrilmesi. Rimbaud’nun tüm şiirlerinin Türkçede olduğu göz önüne alınarak o çevirilerden alıntılar yapılabilirdi diye düşünüyorum.

Yves Bonnefoy’un Rimbaud çalışması ise bir biyografiden öte, iyi bir şairin . Rimbaud’nun eserlerini okuması ve çözümlemesi olarak değerlendirilebilir.

· Bonnefoy, kronolojik olarak Rimbaud’nun şiirlerini inceliyor. Yaşamı ile ilişkilerini buJuyor. Hangi şiirin ne zaman, hangi koşullarda yazılmış olduğunu araştırıyor. Rimbaud’nun okuduğu eserlerle bağlarını bulup metinlerarası ilişkiler kurulabilir mi diye sorguluyor. Rimbaud’nun esin kaynaklarını araştırıyor. Rimbaud’nun yaşam öyküsü de bu inceleme içinde gerektiğiı:ıde metne dahil oluyor. Şair Rimbaud’yu tanımak, eserlerini anlamaK açısından çok yararlı bir eser.

 

Metin Celâl, Cumhuriyet Kitap, 13 Temmuz 2017

Pin It on Pinterest